لایه های زمین
ساعت ۸:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٧  کلمات کلیدی:

چهار لایه زمین:
 

زمین از چهار لایه متفاوت تشکیل شده است. بسیاری از زمین شناسان معتقدند که زمین در مرکز خود از مواد سنگینتر و با چگالی بیشتر تشکیل شده است و مواد سبکتر به سمت بالا حرکت می کنند. زیرا پوسته زمین غالبا از مواد سبکتر(سنگهای بازالت و گرانیت) ساخته شده در حالیکه هسته آن شامل فلزات سنگین(نیکل و آهن) است.
پوسته لایه ای است که شما بر روی آن زندگی می کنید، این لایه به خوبی مطالعه و درک شده است. گوشته بسیار گرمتر از پوسته است و توانایی جریان زیادی دارد. هسته های درونی و بیرونی همچنان گرمتر هستند و فشار وارده در مرکز زمین به اندازه ای است که شما می توانید به وسیله آن، یک توپ را به یک تکه سنگ مرمر تبدیل کنید.

پوسته:
 

پوسته زمین، شبیه پوسته یک زمین است. این لایه نسبت به سه لایه دیگر، بسیار نازکتر است. پوسته، در محل اقیانوسها(پوسته اقیانوسی)تنها حدود 5-3 مایل(8کیلومتر) ضخامت دارد و در قاره ها(پوسته قاره ای) حدود25 مایل(32کیلومتر) ضخامت دارد. درجه حرارت پوسته از درجه حرارت هوا در بالاترین بخش آن، تا 1600درجه فارنهایت(870 درجه سلسیوس) در عمیق ترین بخش پوسته تغییر می کند. شما می توانید یک قرص نان در تنور(اجاق) خودتان در حرارت 350درجه فارنهایت) بپزید. در حرارت 1600درجه فارنهایت،سنگها شروع به ذوب شدن می کنند. پوسته زمین به قطعاتی که ورقه نامیده می شوند، تقسیم شده است. ورقه ها نیز بر روی یک گوشته پلاستیکی نرم که زیر پوسته قرار گرفته اند شناورند. این ورقه ها معمولا به آرامی حرکت می کنند ولی اغلب، به هم می چسبند و فشار زیادی را ایجاد می نمایند. فشار ایجاد شده و سنگها خمیده می شوند تا حدی که بشکنند. به هنگام رخداد این پدیده، زمین لرزه ایجاد می شود. به ضخامت کم پوسته، در مقایسه با سایر لایه ها توجه کنید. کلا هفت ورقه اقیانوسی و قاره ای بر روی گوشته ای که از مواد داغتر و با چگالی بیشتری تشکیل شده است،شناور می باشند.
پوسته از دو نوع سنگ اصلی تشکیل شده است، گرانیت و بازالت. پوسته قاره ای بیشتر از گرانیت تشکیل شده در حالیکه پوسته اقیانوسی شامل نوعی از سنگهای آتشفشانی، که بازالت نامیده می شوند، می باشد.
سنگهای بازالتی ورقه های اقیانوسی،چگالی بیشتری داشته و از سنگهای گرانیتی ورقه قاره ای سنگینتر هستند. شاهد این قضیه نیز، رانده شدن پوسته قاره ای بر روی پوسته سنگینتر اقیانوسی در طی برخورد ورقه ها می باشد. پوسته و قسمت بالایی گوشته، پهنه ای از سنگهای صلب و شکننده را ایجاد می کنند که سنگ کره(لیتوسفر) نامیده می شود. لایه پایینی سنگ کره صلب، پهنه ای با محتویات قیرمانند است که سست کره(آستنوسفر) نام دارد. سست کره، بخشی از گوشته است که جریان دارد و ورقه ها بر روی آن حرکت می کنند.

گوشته:
 

گوشته لایه ای است که مستقیما بر روی سیما قرار دارد. این لایه بزرگترین قسمت زمین است که حدود 1800مایل ضخامت دارد. گوشته از سنگهای بسیار داغ و چگال تشکیل شده است. این لایه سنگی، شبیه قیر جریان می یابد. این جریان در اثراختلاف زیاد درجه حرارت از کف تا بالای گوشته می باشد. حرکت گوشته، دلیل حرکت ورقه های زمین است. درجه حرارت گوشته، از 1600درجه فارنهایت در بالای آن تا 4000درجه در قسمتهای قاعده ای اس، تغییر می کند.

جریانهای همرفتی:
 

گوشته از مواد بسیار چگالتر و با ضخامت بیشتر ساخته شده است. ورقه ها بر رو ی آن مانند روغنی که بر روی آب شناور است، شناورند. بسیاری از زمین شناسان معتقدند که گوشته به سبب وجود جریانهای همرفتی،جریان دارد.
جریانهای همرفتی، به علت وجود موادبسیار داغی است که از عمیق ترین قسمت گوشته بالا می آیند سپس سرد شده، دوباره پایین رفته، سپس داغ شده و باز بالا می آیند و این چرخه بارها و بارها ادامه می یابد.
شما سوپ یا پودینگ را در ماهیتابه ای گرم می کنید و جریانات همرفتی را می توانید در این مایع ببینید که شروع به حرکت می کند.
هنگامی که جریانان همرفتی در درون گوشته جریان می یابند، می توانند پوسته را نیز به حرکت درآورند. در اثر این جریانات، پوسته آزادانه حرکت می کند.
نوار نقاله، درکارخانه جعبه ها را حرکت می دهد همانند جریانات همرفتی در گوشته، که ورقه های زمین را حرکت می دهد.

هسته خارجی:
 

هسته زمین، شبیه توپی است از مواد بسیار داغ(9000-4000 درجه فارنهایت). هسته خارجی آنقدر داغ است که فلزات در آن همگی به صورت مایع هستند. هسته خارجی، 1800 مایل پایینتر از پوسته قرار دارد و حدود 1400مایل ضخامت دارد. هسته خارجی از نیکل و آهن مذاب تشکیل شده است.

هسته داخلی:
 

هسته داخلی آنقدر فشار و حرارت بالایی دارد که فلزات به یکدیگر فشرده شده و مانند مایع قادربه حرکت نیستند. اما نیروهای وارد شده به آنها باعث می شود که در جای خود همانند یک جامد بلرزند. هسته داخلی، 4000 مایل پایینتر از پوسته است و حدود 800مایل ضخامت دارد. درجه حرارت در آن بیش از 9000درجه فارنهایت است و فشار 45 میلیون پوند براینچ مربع است. این مقدار فشار، سه میلیون برابر فشار هوا بر سطح بدن شما در کنار دریاست.
همراه با دوستانتان به سوالات زیر پاسخ دهید. اگر شما برای به دست آوردن جواب سوالات،نیاز دارید که به صفحات قبل بازگردید، استفاده از عنوان صفحات که درست در پایین سوالات آمده، به شما کمک خواهد کرد.


 
ساختمان زمین
ساعت ۸:٠۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٧  کلمات کلیدی:

ساختمان زمین
 

زیر سطح زمینی که ما برآن گام می گذاریم بـر خــلافسطــــح سـخت وجامدآن ویژگیهای خاص خود را دارد. با افزایش عمق هم جنس وهم حالتمواد سازنده زمین تغییر می کند . این همان چیزی است که باعث تعجب و شگفتی می شود .کره زمین را براساس تغییر خواص فیزیکی وشیمیایی آن به چند لایه تقسیم می نمایند.

پوسته(crust)
 

دانشمندان علوم زمین و زلزله شناس با مطالعه امواج ثبت شده زلزله ها درایستگا ههای زلزله سنجی وزلزله شناسی به این واقعیات متفاوت ازهم پی برده اند. اولین بررسی ها که در این زمینه انجام شده است بیانگر تغییر روندامواج در اعماق چهل کیلومتری خشکیها و پنج کیلومتری کف اقیانوسها می باشد جائی کهبنام حد فاصل بینپوستهوگوشتهشناخته می شود و به افتخار کاشف آن«موهوروویچ» استاد دانشگاه زاگرب به نام انفصال «موهو» معروف شده است . ضخامت متوسطقسمت جامد پانزده کیلومتر و وزن مخصوص آن 2.7 است .


 
حیات فرازمینى از دیدگاه علم
ساعت ۸:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٧  کلمات کلیدی:


  در سال 1961 ستاره شناس فرانک درک معادله اى را ارائه کرد که جست وجو براى یافتن موجودات فرازمینى را در مسیرى علمى قرار داد و پروژه مدرن سنتى را بنا نهاد. امروز اعداد و ارقام این معادله چگونه به نظر مى رسند؟

جست وجو براى یافتن حیات فرازمینى به موضوعى جذاب در ستاره شناسى و زیست شناسى تبدیل شده است اما کمتر کسى به یاد دارد که چگونه این موضوع در حدود چهل سال قبل ارائه شد.در سپتامبر 1959 دو فیزیکدان به نام هاى فیلیپ موریسون و جوزف کوکونى مقاله ویژه اى را در هفته نامه انگلیسى نیچر به چاپ رسانیدند تحت عنوانى تحریک کننده به این مضمون «تحقیقات جهت ارتباطات بین ستاره اى».کوکونى و موریسون ادعا کردند که رادیوتلسکوپ ها به اندازه کافى حساس شده اند که موارد ارسالى از تمدن هایى در اطراف ستارگان دوردست را دریافت کنند.
آنان اشاره کردند که این گونه پیام ها به احتمال زیاد باید در طول موجى معادل 21 سانتى متر ارسال شوند. این همان طول موج ویژه اى است که از هیدروژن خنثى (معمول ترین ذره موجود در عالم) ساطع مى گردد.موجودات فرازمینى احتمالاً این طول موج را به عنوان یک مشخصه منطقى در طیف رادیویى قلمداد مى کنند، در جایى که محققانى مانند ما علاقه مند به بررسى آن هستند.


 
حیات فرازمینى از دیدگاه علم
ساعت ۸:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٧  کلمات کلیدی:


  در سال 1961 ستاره شناس فرانک درک معادله اى را ارائه کرد که جست وجو براى یافتن موجودات فرازمینى را در مسیرى علمى قرار داد و پروژه مدرن سنتى را بنا نهاد. امروز اعداد و ارقام این معادله چگونه به نظر مى رسند؟

جست وجو براى یافتن حیات فرازمینى به موضوعى جذاب در ستاره شناسى و زیست شناسى تبدیل شده است اما کمتر کسى به یاد دارد که چگونه این موضوع در حدود چهل سال قبل ارائه شد.در سپتامبر 1959 دو فیزیکدان به نام هاى فیلیپ موریسون و جوزف کوکونى مقاله ویژه اى را در هفته نامه انگلیسى نیچر به چاپ رسانیدند تحت عنوانى تحریک کننده به این مضمون «تحقیقات جهت ارتباطات بین ستاره اى».کوکونى و موریسون ادعا کردند که رادیوتلسکوپ ها به اندازه کافى حساس شده اند که موارد ارسالى از تمدن هایى در اطراف ستارگان دوردست را دریافت کنند.
آنان اشاره کردند که این گونه پیام ها به احتمال زیاد باید در طول موجى معادل 21 سانتى متر ارسال شوند. این همان طول موج ویژه اى است که از هیدروژن خنثى (معمول ترین ذره موجود در عالم) ساطع مى گردد.موجودات فرازمینى احتمالاً این طول موج را به عنوان یک مشخصه منطقى در طیف رادیویى قلمداد مى کنند، در جایى که محققانى مانند ما علاقه مند به بررسى آن هستند.


 
زلزله
ساعت ٧:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٧  کلمات کلیدی:

  زلزله پدیده ای طبیعی است و رخ داد آن امری اجتناب ناپذیر است. زلزله لرزش ناگهانی وسریع زمین است که بدون هیچ هشدار قبلی در هر زمان از شبانه روز روی می دهد. زمین لرزه در یک منطقة پرجمعیت باعث کشته و مجروح‌شدن شمار زیادی از انسان ها و نیز واردآمدن خسارت های بسیاری می‌گردد. هرچند در زمان وقوع زلزله هیچ ضمانت ایمنی وجود ندارد لیکن شناسایی بموقع مناطق پرخطر و نیز برنامه‌ریزی جهت آمادگی لازم می‌تواند باعث نجات جان افراد و بطوراخص کاهش جراحت‌ها و خسارات ناشی از آن شود.


 
سونامی
ساعت ٧:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٧  کلمات کلیدی:

سونامی لغتی ژاپنی به معنای موج بندری یا موج سهمگین است. سونامی، امواج لرزه‌ای دریایی است که به اشتباه امواج جزر و مدی نامیده می‌شود. این امواج در اثر ناآرامی‌های بوجود آمده در آب دریا نظیر زمین‌لرزه های کف دریا، زمین‌لغزش، فوران آتشفشان های زیردریایی و سقوط شهاب ‌سنگ‌ها بوجود می‌آید. سونامی با سرعتی حدود صدها کیلومتر در ساعت با موج‌هایی به طول چند ده سانتیمتر یا کمتر در اقیانوس منتشر می شود.
هنگامی که سونامی به آبهای کم عمق ساحلی می رسد، امواج کند و آهسته شده و آب می تواند به صورت دیواری به ارتفاع دهها متر یا بیشتر تجمع می یابد، هنگامی که موج به سمت خشکی حرکت می کند در جایی که یک خلیج بندر یا مرداب نفوذ می کند این اثر شدید می شود، سونامی های بزرگی شناخته شده که ارتفاع آن ها به بیش از سی متر می رسد. امواج از جایی که سونامی ‌‌بوجود می‌آید، در تمام جهات رو به بیرون حرکت می‌‌کنند.
زمانی‌که امواج به ساحل می‌رسند، ارتفاع‌ آنها زیاد می‌شود. وضعیت خطوط ساحلی و بستر اقیانوس بر اندازه موج تأثیر می‌گذارد. گاهی اوقات بیش از یک موج وجود دارد و موج بعدی ممکن است حتی از قبلی هم بزرگتر باشد. به همین خاطرست که، یک سونامی ‌‌کوچک در یک ساحل می‌‌تواند، به موجی بزرگ در چند کیلومتر دورتر تبدیل شود. سونامی ها برای جان و مال ساکنین ساحل که در نزدیکی اقیانوس زندگی می کنند، تهدیدی به شمار می روند.
حرکات و کنش و واکنش بستر اقیانوس ناشی از زلزله، اغلب باعث پیدایش سونامی می‌شود. اگر یک زمین‌لرزه یا زمین لغزه در نزدیکی ساحل رخ دهد، اولین موج در یک رشته امواج در عرض چند دقیقه، حتی مناطقی که کمتر از 10 متر از سطح دریا ارتفاع دارند یا 2 کیلومتر با خط ساحل فاصله دارند، درمعرض خطر بیشتری قراردارند.
غرق‌شدگی بیشترین عامل مرگ و میر در سونامی است. امواج حاصل از سونامی ‌‌برای ساختمان‌هایی که در محدودة نزدیک به آن قرار دارند، بسیار خطرناک و مخرب است. خطرات دیگر ناشی از سونامی شامل سیل، آلودگی آب آشامیدنی، ترکیدگی مخازن و آتش‌سوزی خطوط گاز می‌باشد.

اقدامات قبل از وقوع سونامی‌
 

• اگردرمنطقه ای که ساکن هستید امکان وقوع سونامی وجود دارد باید
• مهارت های امدادرسانی را بیاموزید.
• اگر در ساحل هستید و لرزش زمین را احساس کردید، بلافاصله به نقاط مرتفع بروید.
• منتظر شنیدن هشدار سونامی نمائید.
• سونامی ناحیه ای حاصل از زمین لرزه ای محلی می تواند قبل از انتشار هشدار سونامی بعضی از مناطق را در نوردد.
• هنگامی که هشدار سونامی منتشر شد، برای اجرای فرمان تخلیه به رسانه های محلی گوش فرا دهید فوراً به قسمت‌های مرتفع بروید و آنجا بمانید.
• ازساحل دور شوید.
• هرگز برای تماشای سونامی به سمت ساحل ‌‌نروید.
• اگر شما بتوانید امواج عظیم را ببینید، این بدان معناست که امواج به حدی به شما نزدیک هستند، که فرصت فرار ندارید.

• درصورت مشاهدة عقب‌نشینی قابل توجه آب از ساحل بدانید که این نشانه و هشداری مبنی بر وقوع سونامی ‌‌است که حتما باید به آن توجه کنید و فوراً آنجا را ترک کنید.
• اگر بر روی کشتی و یا قایق در دریا هستند و هشدار سونامی برای منطقه شما منتشر شده است، به بندر بر نگردید، زیرا فعالیت موج سونامی در اقیانوس های آزاد نامحسوس است.
• امن ترین راه برای صاحبان قایقهای کوچک این است که قایقشان را در بندر باقی بگذارند و به ویژه هنگام وقوع سونامی محلی به طرف زمین های مرتفع تر حرکت کنند.

اقدامات حین سونامی
 

• در نقاط مرتفع باقی بمانید.
• تا زمانی که خطر سونامی از بین برود و توسط مسئولین محلی وضعیت عادی اعلام شود به مناطق کم ارتفاع نباید برگردید.

اقدامات بعد از وقوع سونامی‌‌
 

• از مناطق آسیب‌دیده و سیل زده دورشوید، تا زمانی‌که مقامات محلی از امن بودن محل شما را مطلع کنند.
• از محل آوار و اشیای شناور در آب دور شوید، چرا که ممکن است باعث ایجاد خطر برای افراد یا قایق‌ها شود.
• فقط برای نجات جان انسان ها با سازمان های مسئول از قبیل آتشنشانی، اورژانس، هلال احمر تماس بگیرید.


 
جو زمین هم وارداتی است!
ساعت ٧:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٧  کلمات کلیدی:

تاکنون فوران آتشفشان‌ها و خارج شدن پر فشار گازهای اعماق سیاره منشا جو زمین قلمداد می‌شد؛ اما شاید دنباله‌دارهایی که از دوردستهای منظومه به ملاقات زمین آمده‌اند، اتمسفر زمین را به وجود آورده باشند.
برای زمین شناسان، خاستگاه گازهای تشکیل دهنده اتمسفر زمین برای مدت های مدید یک معما بوده‌ است. و تاکنون نیز یکی از اصلی‌ترین نظریه‌ها در این زمینه، جوشیدن گازها به خارج از دهانه آتشفشان‌ها بوده است.
ولی به گزارش نیوساینتیست، گرگ هالند از دانشگاه منچستر در انگلستان و همکارانش، بعد از جمع‌آوری نمونه‌هایی از گاز نجیب کریپتون از چند صد متری زیر سطح زمین در نیومکزیکو، نظریه متفاوتی را ارائه کرده‌اند.

آنها دریافتند که اثر انگشت شیمیایی پوسته آن مناطق، سرشار از ایزوتوپهای سنگین کریپتون همچون کریپتون86 و کریپتون 84 بوده، و ایزوتوپ‌های سبکتری چون کریپتون82 به نسبت خیلی کمتری در آن موجود بودند. این ترکیبی است که شباهت بسیاری با ذخایر سنگ‌های آسمانی دارد و با نظریه‌هایی همخوانی دارد که بیان می‌دارند سنگ‌های آسمانی سرشار از گازها و موادی است که در روزهای اولیه تشکیل منظومه شمسی با برخورد به یکدیگر، سبب شکل گرفتن سیاره ما شدند.
اسکات کنیون در مرکز اخترفیزیک انستیتوی هاروارد- اسمیتسونیان می‌گوید: «نتایج این پژوهش، یکی از ایده‌های اساسی نظریه تشکیل سیاره‌ای را تایید می‌کند که بیان می‌دارد بخش اعظم سیاره زمین در اثر برخورد‌های اشیای کوچک‌تری همچون سنگ‌های آسمانی حاوی کربن شکل گرفته است».

اتمسفر سبک
 

اما اتمسفر زمین از کجا آمده است؛ به گفته هالند، این اتمسفر سرشار از ایزوتوپ‌های سبک‌تر است، بنابراین پوسته زمین نمی‌تواند منبع آن باشد. نسبت ایزوتوپ‌های سبک‌تر در اتمسفر زمین نمی‌تواند از زمان تشکیل آن تا کنون بیشتر شده باشد، زیرا ایزوتوپ‌های سبک‌تر کریپتون سریعتر از ایزوتوپ‌های سنگین آن، از جو زمین فرار کرده و به فضا می‌روند، در نتیجه، اتمسفر تنها می‌تواند سنگین‌تر شده باشد.

اگر منشا جو از پوسته نیست، پس از کجا آمده است؟ کریس بالنتاین، یکی از نویسندگان مقاله و از همکاران هالند پیشنهاد می‌کند که جواب این سوال، می‌تواند در دنباله‌دارها باشد. در مرزهای بیرونی‌تر منظومه شمسی، شاید در کمربند کوییپر، جایی خارج از مدار سیاره نپتون که تا فاصله 500 واحد نجومی گسترده شده و میزبان میلیون‌ها شیء یخی است که در زمان تولد منظومه ما تشکیل شدند. در این دنباله‌دارها آثاری از گازهای نجیب پیدا شده که شباهت زیادی به اتمسفر امروزین ما دارد.
ممکن است که یک جابجایی در مدار مشتری در حدود 5/4 میلیارد سال پیش، اختلالی در کمربند کوییپر ایجاد کرده باشد و سبب پرت شدن دنباله‌دارها به سوی زمین شود . بالنتاین، می‌گوید: «زمین در روزگاران اولیه خود، شاهد این بوده که آتشفشان‌های عظیم گازهای هسته زمین را هم وارد اتمسفر کرده بودند، اما پژوهش‌های ما حاکی از آن است که منبع واقعی اولین اتمسفر زمین، فضای بیرونی بوده است».


 
خطر همیشگی زلزله تهران
ساعت ٧:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٧  کلمات کلیدی:

گفتگو با دکتر جان ویدال، استاد لرزه‌شناسی دانشگاه واشنگتن و دکتر بهرام عکاشه، پدر زلزله‌شناسی ایران
 

این روزها زلزله تهران و زمزمه‌های وقوع آن در آینده‌ای نزدیک به سوژه‌ای بحث‌برانگیز در میان مردم عادی و متخصصان و محققان تبدیل شده و نگرانی بسیاری از مردم پایتخت را ‌برانگیخته است. به دلیل اطلاعات محدود انسان از فعالیت‌های درونی زمین می‌توان گفت زلزله پدیده‌ای اجتناب‌ناپذیر است که جدا از الگوی وقوع دوره‌ای می‌تواند در هر لحظه از زمان و در هر نقطه از جهان رخ دهد و قابل پیشگیری هم نیست.
رییس شبکه لرزه‌ای شمال غرب پاسیفیک (PNSN) و استاد لرزه‌شناسی دانشگاه واشنگتن در گفتگو با خبرنگار سلامت گفت: «هیچ شیوه علمی و دقیقی برای پیش‌بینی زمین لرزه‌های مهیب و بزرگ وجود ندارد. بنابراین هر نوع هشداری در مورد بروز زلزله‌ای بزرگ و مخرب طی کمتر از چند دهه آینده پایه علمی ندارد.»


 
← صفحه بعد